Een zzp’er inhuren zonder risico op schijn­zelfstandig­heid: waar let je op?

Wie met zzp’ers werkt, heeft de afgelopen jaren veel gehoord over de Wet DBA en schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief of een zelfstandige in de praktijk niet gewoon als werknemer meedraait. Dat maakt sommige bedrijven voorzichtig, en sommige zzp’ers onzeker. Toch is samenwerken met een zelfstandige prima mogelijk, ook voor een paar uur per week. Het vraagt vooral om eerlijke afspraken en een samenwerking die ook in de praktijk klopt.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Van schijnzelfstandigheid is sprake als iemand op papier als zelfstandige werkt, maar de samenwerking in werkelijkheid lijkt op een dienstverband. De vorm zegt dan ‘opdracht’, terwijl de inhoud ‘arbeidsovereenkomst’ zegt. In dat geval kan de Belastingdienst de samenwerking als dienstbetrekking zien.

Voor het bedrijf kan dat betekenen dat er alsnog loonheffingen en premies betaald moeten worden. Voor de zzp’er kan het gevolgen hebben voor de rechten en plichten die bij het ondernemerschap horen. Niemand heeft dus belang bij een constructie die alleen op papier klopt.

Hoe wordt een arbeidsrelatie beoordeeld?

Er is geen eenvoudige checklist waarmee je in één keer weet of het goed zit. Rechters en de Belastingdienst kijken naar alle omstandigheden samen. Geen enkel punt is op zichzelf doorslaggevend. Wel komen er steeds dezelfde thema’s terug.

1. Gezag: wie bepaalt hoe het werk gebeurt?

Bij een werknemer bepaalt de werkgever hoe, wanneer en waar het werk gebeurt. Bij een zelfstandige ligt dat anders. Als opdrachtgever spreek je af wát er moet gebeuren en welk resultaat je verwacht. Hoe de zzp’er dat aanpakt, bepaalt hij of zij in principe zelf. Krijgt een zzp’er dezelfde aansturing, dezelfde beoordelingsgesprekken en dezelfde instructies als je eigen medewerkers, dan schuift de samenwerking richting dienstverband.

2. Inbedding: hoort het werk bij de vaste organisatie?

Hier gaat het om de vraag of de zzp’er in de praktijk onderdeel is van je organisatie. Doet iemand structureel hetzelfde werk als je werknemers, in dezelfde functie, onder dezelfde voorwaarden en zonder duidelijk einde? Dan is de kans groter dat het werk als ingebed wordt gezien. Een afgebakende opdracht met een helder doel, bijvoorbeeld een project of een specialistische taak, staat daar meestal verder vanaf.

3. Ondernemerschap: werkt de zzp’er voor eigen rekening en risico?

Een echte ondernemer draagt zelf risico. Denk aan het bepalen van een eigen tarief, het hebben van meerdere opdrachtgevers, het zelf regelen van verzekeringen en materiaal, zichtbaar zijn als bedrijf en aansprakelijk zijn voor fouten. Hoe duidelijker dat ondernemerschap, hoe sterker het beeld van een zelfstandige samenwerking.

Wat betekent de handhaving voor jou?

Tot en met 2024 gold een zogenoemd handhavingsmoratorium: de Belastingdienst trad alleen in uitzonderlijke situaties op. Dat moratorium is per 1 januari 2025 opgeheven. Daarna volgde een overgangsperiode met een ‘zachte landing’, waarin de Belastingdienst in eerste instantie inzet op bewustwording, bedrijfsbezoeken en waarschuwingen. Volgens het handhavingsplan voor 2026 kunnen naheffingen wel gaan over werk vanaf 2025, en zijn boetes bij opzet of grove schuld weer mogelijk.

Ook aan de wetgeving wordt nog gewerkt, onder meer aan een wettelijk vermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief. Wanneer welke regel precies ingaat, kan veranderen. Kijk daarom altijd naar de actuele informatie van de Belastingdienst voordat je een samenwerking inricht.

Modelovereenkomsten: handig, maar geen garantie

De Belastingdienst heeft in de loop der jaren modelovereenkomsten beoordeeld en gepubliceerd. Zo’n model kan een goed hulpmiddel zijn om afspraken helder op papier te krijgen. Maar een overeenkomst beschermt je alleen als de praktijk ermee overeenkomt. Staat in het contract dat de zzp’er vrij is om het werk in te delen, terwijl hij in werkelijkheid elke dag om negen uur aan een bureau moet zitten en verantwoording aflegt aan een teamleider? Dan telt de praktijk zwaarder dan het papier.

Daarnaast biedt de Belastingdienst online hulpmiddelen om een arbeidsrelatie te beoordelen. Die geven een indicatie, geen vrijbrief. Bij twijfel is een gesprek met een adviseur verstandig.

Praktische aandachtspunten voor bedrijven

Werk je met een zzp’er voor een paar uur per week? Deze punten helpen om de samenwerking zuiver te houden:

• Omschrijf de opdracht als resultaat of afgebakend pakket werk, niet als functie.
• Laat de zzp’er zoveel mogelijk zelf bepalen hoe en wanneer het werk gebeurt, binnen de afspraken die nodig zijn voor de samenwerking.
• Spreek een looptijd af en evalueer op vaste momenten of de opdracht nog klopt.
• Behandel de zzp’er niet als werknemer: geen functioneringsgesprekken, geen personeelsregelingen, geen plek in het vaste rooster.
• Laat de zzp’er factureren op basis van een eigen tarief.
• Let extra op als iemand een vaste medewerker één op één vervangt. Bespreek dan met een adviseur hoe je de opdracht inricht.

Praktische aandachtspunten voor zzp’ers

Ook als zelfstandige heb je er belang bij dat je ondernemerschap zichtbaar blijft. Een paar uur per week bij één opdrachtgever past daar goed bij, zolang je ook echt ondernemer blijft:

• Houd je eigen onderneming actief, met eigen klanten, eigen acquisitie en een eigen gezicht naar buiten.
• Bepaal je eigen tarief en leg afspraken vast in een overeenkomst.
• Regel je eigen verzekeringen, zoals een beroeps- of bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering waar dat past.
• Bewaak dat je niet ongemerkt verandert in ‘de collega die er altijd is’. Bespreek het als de opdracht steeds verder uitdijt.

Waarom een paar uur per week vaak goed past

De zzp’ers die extra uren zoeken, zijn vaak juist ondernemers in de kern. Ze bouwen een eigen bedrijf op, hebben al opdrachtgevers of slaan een nieuwe richting in. Een opdracht van 4, 8, 16 of 20 uur per week is voor hen een aanvulling, geen vervanging van hun onderneming. Dat ondernemerschap is precies wat een zelfstandige samenwerking geloofwaardig maakt.

Bijvoorbeeld: een marketeer met een eigen bureau die twee dagdelen per week de campagnes van een groeiend bedrijf verzorgt, met een eigen werkwijze en eigen planning. Of een financieel specialist die naast haar eigen klanten elke maand de cijfers van een mkb-bedrijf op orde brengt. In zulke situaties staat het resultaat centraal, en dat is een goed vertrekpunt.

Hoe ExtraKracht.nl hiermee omgaat

ExtraKracht.nl is geen juridisch adviseur en neemt die rol ook niet over. Wel kijkt Karin Loeff in het eerste gesprek samen met het bedrijf naar de vraag achter de vraag: welk werk moet er gebeuren, voor hoe lang en met welk resultaat? Zo ontstaat een opdracht die bij een zelfstandige past. De overeenkomst stel je als bedrijf zelf op, of je laat je daarbij adviseren. Je betaalt pas als jullie het eens zijn over prijs, uren en werkzaamheden en die overeenkomst is getekend.